L G E B R A
PRINCIPALES CONCEPTOS
Solucin:
VALOR ARITMTICO DE UN RADICAL
1.- Se halla el m.c.m. de los ndices originales,
m.c.m. (3, 4, 5) = 60, ste ser el ndice
comn de los radicales.
om
Se llama raz aritmtica o determinacin aritmtica
de una raz ensima de un nmero real, al nmero
real y positivo que elevado a la potencia ensima es
igual al radicando. El valor aritmtico del radical es
nico y positivo.
SP
Se llama valor algebraico de un radical a toda expresin de cualquier naturaleza, que elevada a la potencia sealada por el ndice, reproduce el radicando.
60
______
60
__
(a2b) 3 ,
60
______
_60_
(b3) 4 ,
60
______
_60_
(c4d) 5
.L
IB
efectuando operaciones, resulta finalmente en:
La raz ensima de todo nmero B, tiene n valores
algebraicos. Estos n valores algebraicos son iguales
al valor aritmtico multiplicado por las n races de
la unidad(ver este criterio explicado en captulo de
Nmeros Complejos)
60
___
son radicales homogneos.
HOMOGENIZACIN DE RADICALES
Es la operacin que se realiza para transformar radicales de distinto ndice a otros que tengan el mismo
ndice.
___
__
60
______
c48d12
TEOREMA FUNDAMENTAL DE LOS
RADICALES
Si se multiplica o divide el ndice y el exponente del
radicando por un mismo nmero no vara el valor
aritmtico, pero el nmero de valores algebraicos
queda multiplicado o dividido por ese mismo
nmero.
Ejemplo:
Homogenizar
___
b45
Son aquellos que tienen igual ndice e igual
radicando.
___
___
___
5
5
5
7y 2a
Ejemplo: 4x 2a , 3 2a ,
Son aquellos que tienen ndices iguales.
60
RADICALES SEMEJANTES
RADICALES HOMOGNEOS
Ejemplo:
__ 5 ____
5
x , y2z ,
______
a40b20
Sea el valor aritmtico de:
___
Bm = b
___
a2b , b3 , c4d
- 227 -
[Link]
F1
VALOR ALGEBRAICO DE UN RADICAL
(1)
[Link]
.b
lo
gs
po
t.c
2.- Se eleva cada cantidad subradical a un exponente que resulta de dividir el ndice comn
entre su ndice original, as:
[Link]
OPERACIONES CON RACES
2) Si los radicales tienen ndice diferente, se
reduce a ndice comn y se procede como en
el caso anterior.
por definicin: B = b ; elevando a la potencia r:
Bm .r = bn .r
de donde:
As:
____
Bm.r = b
nr
(2)
__
___
pq
pq
__
x =
_x__q =
q
pq
y
yp
de (1) y (2):
___
n
Bm =
____
nr
Bm.r
___
n
Se observa, por (1), que Bm tiene n valores,
por ser una raz ensima y por (2):
___
nr
Bmr
____
xq
yp
[Link]
POTENCIA DE RADICALES
Para elevar un radical a una potencia, se eleva el radicando a la misma potencia.
n
__
( x )
tiene nr; es decir el nmero de valores ha quedado multiplicado por r.
___
xp
RAZ DE RADICALES
om
_____
n m __
__
x = x
nm
.b
lo
gs
po
t.c
Para sumar radicales semejantes, basta sacar dicho
radical como factor comn; si no fueran semejantes,
la operacin queda indicada.
EJERCICIOS RESUELTOS
SP
F1
MULTIPLICACIN DE RADICALES
1.- Efectuar:
______
m __
E = 2 - 1
2m
______
__
2 + 1
4m
______
__
2 + 1
8m
_______
__
3 +8
.L
IB
1) Para multiplicar radicales homogneos, se
extrae la raz del mismo ndice al producto de
los radicandos.
Solucin:
__
n
A
__
n
B
Ejemplo:
___
n
AB
2) Para multiplicar radicales de ndice distinto,
se reduce al mismo ndice comn y se aplica
la regla anterior.
As:
__
x
p
__
y =
q
___
xq
pq
1) Para dividir dos radicales homogneos, se
extrae la raz del mismo ndice al cociente de
los radicandos.
______
__
2 + 1
2m
____
__ __
2 + 1
4m
homogenizando:
____
_______4 4m _______
__ _2
4m
E = (2 - 1) (2 + 1)
____
__ __
2 + 1
4m
____
__ __
2 + 1
4m
____
__ __
2 + 1
4m
tambin:
_______________________________
__ 4 __
__
__ _____
4m
2
E = (2 - 1) (2 + 1) (2 + 1) (2 + 1)
______________
__
__ _____
4m
4
4
E = (2 - 1) (2 + 1)
Ejemplo:
__
sustituyendo:
_____
m __
E = 2 - 1
___ pq _____
yp = xqyp
pq
DIVISIN DE RADICALES
Transformando el ltimo radical:
______
_________
__ 8m __________
_____
__
8m
8m
3 + 8 = 3 + 4 . 2 = 3 + 2 2
____
_______
____
____
4m
__ 4m ____
__ _____
__
3 + 22 = 2 + 1
___
A__ =
A
n
B
B
- 228 -
[Link]
Para hallar la raz de un radical, basta que tenga por
ndice el producto de los ndices:
SUMA DE RADICALES
[Link]
L G E B R A
________________
__ 2 ____
__
__ ____4 4m ________
4
E = [(2 - 1) (2 + 1)] = [(2 ) - 1]
______ m __
4m
E = (2 - 1)4 = 1
4m
Solucin:
Elevando al cuadrado la expresin dada:
__________________
_____ _________________
_____
E
E = 1 valor aritmtico
x +x2 - 4 - 2 (x + x2-4)(x - x2- 4) + x - x2- 4
__________________________
____
____
____
. x2 - 4][(x3 - 3x) - (x2 - 1) x2 - 4] + x3 -3x -(x2 - 1)x2- 4
...
reduciendo:
t.c
om
sustituyendo:
______________________
3
6x
2
(x3 - 3x)2 - (x2 - 1)2(x2 - 4)
2x
E2 =
_________
2x - 2 x2 - (x2 - 4)
___________________________
3
2x
6x
2
x6 - 6x4 + 9x2 - (x6 - 6x4 + 9x2 - 4)
E2 =
__
2x - 24
__
3
2x
6x
2
4
x3 - 3x - 2
E2 = =
2x - 4
x-2
______
________
__
4 __
______
2 - 1 2 + 1
R =
_____
_____
6 __
12
2 + 1 52 - 7
.b
lo
F1
D
O
IB
________________
__ 4 __
3
.L
dividiendo por Ruffini:
(2 - __
1) (2 + 1)
__
(3 + 22 )(52 - 7)
w
(__2 - 1) (__
2 + 1)
R =
=
2
(2 + 1) (52 - 7)
12
________________
__ 4 __
3
SP
homogenizando los radicales:
Efectuando el producto en el denominador:
________________
12
__ 4 __
3
(2
- 1)
(2
2
1
+ 1)
- 1)
________________
__
__
3
3
_______________
__
__
+2
0
E = x+1
R=1
_________________
_____
x - 3x + (x - 1) x - 4 - x - 3x - (x - 1)x - 4
E =
___________
_________
_____
_____
x + x - 4 - x - x - 4
2
4
+1
E2 = (x + 1)2
______
__ 2
____ 4 __
4
R = (2 ) - 1 = 2 - 1 = 1
2
2
Por lo que:
-2
x2 + 2x + 1 = (x + 1)2
R = (2 - 1) (2 + 1) = ( 2 - 1)(2 + 1)
3.- Efectuar:
__________________
_____
-3
el cociente es:
__
(2
[Link]
gs
po
[Link]
Transformando el segundo factor del numerador:
__________
_____
4 _____
8 _________
__
__ 4 ___
______
3 + 2 2 = 3 + 2 2 = 2 + 1
____
_______________
3
2
2
x
3x
+
(x
1)
x
4
2
[(x3 - 3x) + (x2- 1) ...
E2 =
__
________
_
__
______________
_____
____
____
____
Solucin:
12
4.- Hallar el valor de:
__________________
_________________
3
3
________
________
__
__
__
__
4
4
3 a
9a
3 a
9a
+ - 1 + - -1
2
4
2
4
_______________________________________
E =
_______
__________
__
___________
_____
3
___
_
__
__
____
____
3
__
__
__
__
- 229 -
__
4
9a
3 a
3 a
a +
+
- 1 +
-
[Link]
efectuando:
______
________
8
__
__
2 - 1 3 + 2 2
R =
_____
6 ______
12 ___
__
__
2 + 1 52 - 7
3
R=
2.- Efectuar:
12
2
(
x - 3x + (x - 1) x - 4 - x - 3x - (x - 1)x - 4))
=
__________
_________
_____
_____
(x + x - 4 - x - x - 4 )2
3
94a -1
_________________
________
__
__
4
a
9
a -1=A
3
+
2
4
_________________
________
__
__
(1)
3
a
2
(2)
9
a -1=B
factorizando 3 en el numerador:
__
4
a +A+B
3
E3 =
__
4
a + A + B
__
3
de donde: E = 3
Sustituyendo:
A+B
E =
__________
__
3
()
5.- Simplificar:
a + A + B
___
6ny
E =
___________________
___________________
__ __ __ ___
__
__ __ __ _____
Elevando al cubo:
(ax +ny)(ax + ax - ny) - (ax -ny)(ax + ax - ny)
+ B3 + 3AB(A + B)
A3 __
E3 =
4
a + A + B
om
t.c
gs
po
.b
lo
F1
D
IB
.L
__
4
3
a + 3AB(A + B)
E =
__
4
a + A + B
3
elevando al cuadrado:
____________
__
__
__
__ __________
__
__
2 = ax + ny - 2(ax + ny)(ax - ny)
__
__
+ ax - ny
reduciendo:
__
______
__
______
2 = 2 ax - 2ax - ny = 2(ax - ax - ny )
()
Multiplicando (1) por (2):
______________________________________
________
__________
3
__
__
__
__
4
4
3 a
9a
3 a
9a
+ - 1 - -1
2
4
2
4
=A.B
efectuando:
________________
__
__
3
__
3
9
a
9
a -1 =
1 =1 =A.B
-
4
4
)(
____
_______
___
___
Llamando al corchete ():
____
___
_________
___
_________
_
___
= ax + ny - ax - ny
sustituyendo en ():
____
_______
___
___
[ax +ny - ax - ny ](1)
9
a - 1 = B3 (4)
Sumando (3) y (4) se obtiene:
__
4
3 a = A3 + B3
Trabajando con el denominador extrayendo factor comn:
_______
___ _________
_______
ax + ax - ny
________
______
___ ____
___
D = ax + ax - ny
__
4
3
a
2
9
a - 1 = A3 (3)
4
________
__
SP
3
a +
Solucin:
Elevando al cubo (1) y (2):
________
__
__
- 230 -
[Link]
[Link]
Haciendo:
Sustituyendo en ():
__
4
3
a + 3AB(A + B)
3
E =
__
4
a + A + B
extrayendo raz cuadrada:
__ ____
__ __________
______
= 2 ax - ax - ny
[Link]
Solucin:
sustituyendo en (1):
______
__ ________
______ __ _____________
__
______
D = ax + ax - ny (2 ax - ax - ny )
efectuando los radicales (diferencia de cuadrados):
__ _____________
__ ___
D = 2 (ax) - (ax - ny) = 2 ny
L G E B R A
__ 3
__ 3
+ 215 ) + (8 - 215)
E =
__ 3
__ 3
(12 + 235 ) - (12 - 235)
sustituyendo en E:
____
__ __ ___
6ny
2 3 ny
E =
__ ___ =
__ ___
2 ny
2 ny
__
E = 3
transformando los radicales dobles a simples:
__
__ 3
__
__ 3
(
5 + 3 ) + (5 - 3 )
E =
__
__ 3
__
__ 3
(7 + 5 ) - (7 - 5 )
6.- Efectuar:
____
____
__________
__________
_________
elevando al cubo:
__ 3
__ 2 __
__
__ 2 __ 3
(5 ) + 3(5 )(3 )+ 3(5 )(3 )+(3 )
E =
__ 3
__ 2 __
__
__ 2 __ 3
(7 ) + 3(7 )(5 )+ 3(7 )(5 )+(5 )
1/2
[(a - b)(b - c) + (a - b)(c - a) + (b - c)(c - a)]
Solucin:
Elevando al cuadrado la expresin:
____
____
____ 2
(
a - b + b - c + c - a )
E =
__________ __________ _________
__ 3
__ 2 __
__
__ 2 __ 3
+ (5 ) - 3(5 )(3 )+ 3(5 )(3 )+(3 )
__ 3
__ 2 __
__
__ 2 __ 3
- (7 ) + 3(7 )(5 )- 3(7 )(5 )+(5 )
efectuando operaciones:
_________
t.c
om
(a - b)(b - c) + (a - b)(c - a) + (b - c)(c - a)
gs
po
_________
reduciendo:
__ 3
__
__ 2
2(5 ) + 6(5 )(3 )
E =
__ 2 __
__ 3
6(7 )(5 ) + 2(5 )
F1
D
SP
E2 =
__________ __________ _________
(a - b)(b - c) + (a - b)(c - a) + (b - c)(c - a)
_________
+ 2(b - c)(c - a)
.b
lo
a - b + b - c + c - a + 2(a - b)(b - c) + 2(a - b)(b - c)
[Link]
____
a - b + b - c + c - a
E =
IB
.L
[(a - b)(b - c)+ (a - b)(c - a) + (b - c)(c - a)]
[Link]
factorizando:
__
__ 2
__ 2
2(5 )[(5 ) + 3(3 ) ]
E =
__
__ 2
__ 2
2(5 )[3(7 ) + (5 ) ]
reduciendo y factorizando:
__________ __________ __________
2
[
(a - b)(b - c)+ (a - b)(c - a) + (b - c)(c - a)]
E2 =
__________ __________ __________
simplificando:
5 + 9 =
14 =
7
E =
21 + 5
26
13
E2 = 2
__
E = 2
8.- Efectuar:
__________
__________
___
____
26 + 675 - 26 - 675
E =
____________
__________
____
____
3
3
26 + 675 + 26 - 675
7.- Simplificar:
__ _3_2
__ _32_
(4 + 15 ) + (4 - 15)
E =
__ _3_2
__ _32_
(6 + 35 ) - (6 - 35)
[Link]
(8
Solucin:
Solucin:
Multiplicando y dividiendo por (2)3/2 se obtiene:
__ _23_
__ _32_
(8 + 215 ) + (8 - 215)
E =
__ _23_
__ _32_
(12 + 235 ) - (12 - 235)
Trabajando separadamente el numerador y
denominador:
______ ____
__________
___
___
N = 26 + 675 - 26 - 675
elevando al cuadrado:
___________
___
___ 2
2
N = 26 + 675 - 2 262-( 675) + 26 -
- 231 -
___
675
________
1+x
1-x
=
676 - 675 = 52 - 2 = 50
1 + x - 1 - x
extrayendo raz cuadrada:
__
N = 5 2
1 + x + 1 - x
=
1 + x - 1 - x
Efectuando el denominador:
______ ____
__________
___
___
3
3
D = 26 + 675 - 26 - 675
____
____
D3 = 26 + 675 + 26 - 675
________________________
____
____
+ 3 (26 + 675 ) (26 - 675 ) . D
__
D3 = 52 + 3 1 . D
Sustituyendo los equivalentes de los parntesis
en la expresin dada:
1 + x + 1 - x
1 - x2 - 1
E =
1 + x - 1 - x
x
por tanteos:
t.c
gs
po
.b
lo
F1
SP
E=
IB
.L
E=
1-x
1 + x - 1 - x
1 + x2 + x - 1
______
1
. x2 - 1 -
x
(1 + x + 1 - x )
(1 + x) - (1 - x)
}{
1 - x2 - 1
{
{
2 + 21 - x2
2x
}{
1 - x 2 - 1
1 - x2 + 1 1 - x2 - 1
E =
x
x
1 + x
Realizando operaciones sucesivamente, comenzando con las expresiones encerradas en el
primer parntesis:
}{
efectuando:
1 - x2 - 1 -x2
(1 - x2) - 1
E =
=
=
2
x
x2
x2
Solucin:
10.- Simplificar:
1+x
(
1-x)
+
2
1 - x 1 + x - (1- x)
_____
x - 3x - 2 + (x - 1) x2 - 4
E =
_____
x3 - 3x + 2 + (x2 - 1)x2 - 4
_____
x+2
x-2
] (
Solucin:
el numerador del corchete se puede escribir as:
_____
x3 - 3x - 2 + (x2 - 1) x2 - 4 = (x - 2)(x2 + 2x + 1)
_____
+ (x + 1)(x - 1) x2 - 4
1+x
(
1-x)
=
1 + x - 1 - x
efectuando el cuadrado:
9.- Simplificar:
1 + x - 1 - x
Multiplicando y dividiendo por 1 + x + 1 - x
D=4
)(
om
D3 - 3D - 52 = 0
Sustituyendo en la expresin los valores del
numerador y denominador:
__
5 2
E =
4
__
5 2
E =
4
[Link]
A continuacin, simplificando la expresin
encerrada en el segundo parntesis:
______
_____
______
2
1
1
x
1
1 - x2 - 1
-2
x - 1 - = - =
x
x
x
x
D3 = 52 + 3D
E=
1 + x - 1- x
[Link]
N2 = 52 - 2
[Link]
reduciendo:
1 - x (1 + x - 1- x )
- 232 -
L G E B R A
_____ _____
= (x - 2)(x + 1)2 + (x + 1)(x - 1)(x + 2 x - 2 )
_____
_____
_____
= x - 2(x + 1)[x - 2(x + 1) + (x - 1)x + 2 ]
reemplazando Z por su valor:
[
[
M+N
(
M-N )
El denominador se puede escribir as:
_____
x3 - 3x + 2 + (x2 - 1)x2 - 4 = (x + 2)(x - 1)2
_____ _____
+ (x + 1)(x - 1) x + 2 x - 2
_____
_____
_____
= x + 2(x - 1)[ x + 2 (x - 1) + x - 2 (x + 1)]
IB
.L
w
w
sabiendo que:
Solucin:
MN
_______
M2 - N2
Solucin:
Factorizando en el numerador y en el denominador:
M N
-
N M
(Z
_______
__
- 2
__
+ 223
- 1)
Efectuando la potencia cuadrada:
___________________
__
__
__
E = 5 + 2 - 2
( 5 + 2 )(5 - 2 ) + 5
__
__
- 2 + 2 23
reduciendo
2 - N2
M
_______
M.N
Z
+1
E =
Z
simplificando:
2 - N2
M
_______
M.N
Agrupando convenientemente y sumando se
obtiene:
__
__ 2
__
5
+
2
5
2
________
_______
E =
__ -
__ + 223
5 + 2
5 - 2
simplificando:
_______
__
E=
5 + 2 -
Z (Z
+ 1)
E =
Z
Z - Z
E=
E = 10
-1
- 233 -
[Link]
[Link]
.b
lo
F1
D
N
__
M
SP
M
__
N
N
__
M
__
2____
5
5
________
________
____
__ -
__ -
__
5 + 2 5 - 2 5 + 2
__
2
__
2
+
_______
__ + 223
5 - 2
[Link]
gs
po
t.c
M
E =
N
om
M+N +1
M+N+M-N
M-N
M-N
2M
E = = =
M+N
M + N - M + N 2N
- 1
M-N
M-N
M
__
N
Z + Z
E =
M N
-
N M
-1
12.- Simplificar:
11.- Calcular el valor de:
M2 - N2
________
M.N
simplificando los exponentes:
x+1
E =
x-1
M.N
________
M2 - N2
M+N
(
M-N )
M+N
Z =
M-N
]
]
M2 - N2
________
M.N
+1
E =
sustituyendo:
_____
_____
_____
x - 2 (x + 1)[x + 2 (x -1) + (x -1)x + 2 ]
E =
_____
_____
_____
x + 2 (x - 1)[x + 2 (x -1) + x - 2 (x + 1)]
_____
x +2
. _______
_____
x - 2
simplificando:
M.N
________
M2 - N2
13.- Calcular
el valor de:
__________________________________
____________________________
_____________________
__
_______________
__
___________
E = 10 - 4 - 6 +
6 + 6 + ()
Solucin:
xx - x2 - 27x+1 ;
E = x3x - x6 - 9xx+2
3
E = x3x - x6 - 3x2x+2 + 3xx+4 - 27xx . x
agrupando y reemplazando con():
Elevando al cuadrado:
________________
____
_____________
x2 = 6 + 6 + 6 + ( - 1) veces
E = (x3x - 3x2x+2 + 3xx+4 - x6) -27(x2 + 3x + 3)x
tambin:
x2 = 6 +
El primer parntesis es una diferencia al cubo:
______ ________
____
___________
E = (xx - x2)3 - 27(x2 + 3x + 3)x
6 + ( ) veces
reemplazando xx - x2 = 3x + 3, deducido de ():
luego, se puede escribir:
om
E = (3x + 3)3 - 27x3 - 81x2 - 81x
x =6+x
gs
po
t.c
efectuando el cubo:
x2 - x = 6
.b
lo
E = 27x3 + 81x2 + 81x + 27 - 27x3 - 81x2 - 81x
F1
x(x - 1) = 3 . 2
por comparacin:
reduciendo:
SP
E = 27
RACIONALIZACIN
Es la operacin que consiste en transformar un
denominador irracional en otro equivalente que sea
racional.
.L
IB
Al sustituir en E se obtiene:
__________
________
____
__
__
E = 10 - 4 - 3 = 10 - 1 = 9
x=3
[Link]
Calculando previamente:
_______________________
_________________
___________
x = 6 + 6 + 6 + () veces
()
[Link]
xx - x2
x + 1 =
3
Sustituyendo en E:
E=3
FRACCIN IRRACIONAL
14.- Calcular el valor de:
[Link]
de la condicin ():
E = x3x - 9xx+3 - 9xx+2 - 27xx+1 - x6
Se llama as a un quebrado en cuyo denominador
est presente una raz.
si se cumple que:
___________________________________
______________________
x
x
x = x2 + 2x + 3 + x2 + 2x + 3+ radicales
FACTOR RACIONALIZANTE
Solucin:
Elevando la condicin, a la potencia x, quedar
la segunda raz, que es igual a x, por recursin;
as:
xx = x2 + 2x + 3 + x
El factor racionalizante de una expresin irracional,
es tambin otra expresin irracional que multiplicada por la primera la convierte en una expresin
racional.
Cuando se racionaliza una fraccin, desaparece todo
signo radical del denominador.
Nota.-
xx = x2 + 3x + 3 ()
La expresin dada se factoriza parcialmente, as:
E = x3x - x6 - 9xx+2(x + 1) - 27x+1
- 234 -
Para racionalizar se multiplica y divide la
fraccin por el factor racionalizante.
L G E B R A
Se denomina expresiones conjugadas a dos expresiones que estn formadas, una por la suma y otra
por la resta de trminos iguales.
CASOS
PRIMER CASO. Cuando el denominador irracional
es un monomio.
Ejemplo:
__
__
(5 + 2 );
jugadas.
EJERCICIOS RESUELTOS
1
1.- Racionalizar E =
___
n
aq
__
__
(5 - 2 ) son expresiones con-
EJERCICIOS RESUELTOS
Solucin:
1.- Racionalizar:
Multiplicando y dividiendo por:
___
n
F. R. = an-q
___
___
n
1 . an-q
an-q
E =
__
___ =
__
n
n
n
aq an-q
aq
___
n
an-q
E =
a
_____
a + b
E =
gs
po
)(
Los denominadores son conjugados entre s, es
un producto de suma por diferencia que da diferencia de cuadrados:
_____ _____
_____
______
a + b(a + b + a - b ) a + b + a2 - b2
E =
_____ 2 =
_____ 2
(a + b ) - (a - b )
2b
El factor racionalizante es:
___ 3 ___ 7 ___
5
F.R. = a5-3 b3-2 c7-4
__ 3 __ 7 __
5
F.R. = a2 b c3
Multiplicando y dividiendo por el Factor
Racionalizante:
__ 3 __ 7 __
5
1
a2 __
b __
c3
E =
__ 3 __ 7 __ .
__
5
7
5
3
a3 b2 c4 a2 b c3
__
__ 7 __
5
3
a2 . b c3
=
abc
2.- Racionalizar:
SEGUNDO CASO.- Cuando el denominador presenta radicales de ndice iguales a dos, se racionaliza
multiplicando y dividiendo por la conjugada del
denominador.
- 235 -
12
E =
__
__
__
2 + 3 + 5
Solucin:
Multiplicando y dividiendo por el Factor
Racionalizante:
__
__
__
F.R. = (2 + 3 ) - 5
__ __
__
12
(
2 + 3 ) - 5
E =
__
__
__ =
__ __
__
(2 + 3 ) + 5
(2 + 3 ) - 5
[Link]
O
w
.L
IB
Solucin:
Multiplicando y dividiendo por el F.R.:
_____
_____
F.R. = a + b + a - b
_____
_____
_____
a+b
a + b + a - b
E =
_____
_____
_____
_____
a + b - a - b
a + b + a - b
[Link]
SP
F1
.b
lo
Solucin:
2.- Racionalizar:
E =
__ 3 1
__ 7 __
5
a3 b2 c4
_____
t.c
om
_____
a + b - a - b
[Link]
NOTA.- Se debe recordar que:
__
__
__ __
( a + b )( a - b ) = a - b
El factor racionalizante del denominador es un radical de igual ndice, el radicando est elevado a un
exponente igual a la diferencia entre el ndice de la
raz y el exponente inicial del radicando.
__
__
__
32
43
6
E =
__
__ -
__
__ +
__
__
6 + 3
6 + 2 3 + 2
efectuando:
__ __
__
__ __
__
12 (2 + 3 - 5 ) 12 (2 + 3 - 5 )
E =
__
__
__ 2 __ 2 =
(2 + 3 ) - (5 )
2 + 2 6 + 3 - 5
__ __
__
__ __
__
(2 + __
3 -
5 ) =
6 (2 + 3 - 5 )
E = 12
__
2 6
6
3.- Racionalizar:
E =
__ 6 ___
___
5 - 6 + 10 - 15
reduciendo:
om
5.- Efectuar:
t.c
gs
po
.b
lo
.L
Por lo tanto:
E =
__ __ 6 __
__
(5 - 3 )(5 + 2 )
__
__
__ __
F.R. = (5 + 3 )(5 - 2 )
__ __
__
__
6(5 - 3 )(5 + 2 )
E =
__ __
__ __
__ __
__ __
(5 - 3 )(5 + 3 )(5 + 2 )(5 - 2 )
__
__
__ __
__
__
__
__
___
___
__
10 + 18
10 2
E =
_______
___
____
5
___
__
__
__
18 - 3 + 5 8 - 3 + 5
F1
IB
SP
Factorizando el denominador:
___
___
D = 5 - 15 + 10 - 6
__ __ __
__ __ __
= 5 (5 - 3 ) + 2 (5 - 3 )
__ __
__
__
= (5 - 3 )(5 + 2 )
6(5 + 3
E=0
Solucin:
__
)(5 - 2 ) 6(5 + 3 )(5 + 2 )
E = =
(5 - 3)(5 - 2)
2.3
__ __
__ __
__
__
__
E =(5 + 3 )(5 - 2 ) = 5 + 15 - 10 - 6
Solucin:
Multiplicando y dividiendo cada fraccin por 2,
se obtiene:
___
__
20
20 + 6
E =
_________
________
5
__
__
6 - 6 + 25
4 + 6 - 25
transformando los radicales dobles a simples:
___
__
20
20 + 6
E =
__
-
__
- 5
6 - (5 + 1)
4 + (5 - 1)
reduciendo:
___
20 + __
6 20
E =
__ -
5 - 5
3 + 5
__
racionalizando y factorizando:
__
__
20(5 + 5 )
2(5 + 3)
E = -
__
25 - 5
(5 + 3)
4.- Efectuar:
__
__
__
3
2
4
6
________
________
________
E =
___ -
___ +
__
9 + 218 8 + 212 5 + 26
__
__
__
= 5 + 5 - 2 - 5
Solucin:
E=3
Transformando los radicales dobles a simples:
- 236 -
[Link]
simplificando:
__ __ __
__ __ __
__ __ __
E = 2 (6 - 3 ) - 3 (6 -2 ) + 6(3 - 2 )
___
__
___
__
___
__
E = 12 - 6 - 18 + 6 + 18 - 12
[Link]
__
6
.
E =
__
__
2 6
6
__
__
__
= 12 + 18 - 30
__
__
E = 23 + 32 - 30
[Link]
__
__
__
6 (2 + 3 - 5 )
racionalizando cada denominador, para lo cual se
multiplica y divide por la conjugada del denominador:
__ __ __
__ __ __
__ __ __
32 (6 - 3 ) 43 (6 -2 ) 6(3 - 2 )
E = - +
6-3
6-2
3-2
L G E B R A
)(
___
__
)(
ab + b2 ) = a b
)(
3.- Racionalizar:
Uno de los factores es el factor racionalizante del
otro.
__
3
3 2
E =
__ 3 __
3
4 - 2 - 2
EJERCICIOS RESUELTOS
1.- Hacer racional el denominador de:
Solucin:
7
E =
__
__
3
3
5 + 2
Factorizando el denominador:
__ 3 __ 3 __
__ 3 __
3
3
4 - 2 - 23 = - 2 22 -
om
gs
po
IB
.L
w
w
48
E =
___
__
___
__
3
3
3
3
21 - 3 + 35 - 5
F.R. =
__
3
3 2 + 1
E = - = 2+1
Factorizando el denominador:
___
__
___
__
3
3
3
3
21 - 3 + 35 - 5
__ 3 __ 3 __
__ 3 __
3
3
= 7 3 + 5 - 3 + 5
__ 3 __ 3 __
3
= 5 + 3
7 - 1
) (
)(
48
E =
__ 3 __ 3 __
3
5 + 3 7 - 1
)(
__
-
_____
__
__
)( 7
___
( 2
+1
1
3
+
__ 3 __
__ 3 __
3
3
4 + 2 + 1 4 - 2 + 1
E = +
1
3
-
__ 3 __
__ 3 __
3
3
4 + 2 + 1 4 - 2 + 1
Solucin:
5 . 3 + 32
4.- Simplificar despus de racionalizar:
Luego:
( 52
2 + 1
Luego:
Solucin:
3.1
E = -
__ 3 __
3
22 - 2 + 1
2.- Racionalizar el denominador:
Simplificando:
__
3
3
2
E =
__ 3 __ 3 __
3
- 2 22 - 2 + 1
[Link]
SP
Multiplicando numerador y denominador de la
fraccin por el F.R.:
___ 3 ___ 3 __
3
____ 3 ____ 3 ___
3
7 25 - 10 + 4
E = = 25 - 10 + 4
5+2
__
luego:
___
22
3
.b
lo
____
5 . 2 +
F1
___
F.R. = 52 3
2 + 1)
t.c
Solucin:
F.R. =
__
7 + 1 )
- 237 -
__
__
__
3
3
Los factores racionalizantes son (2 - 1) y (2 + 1),
respectivamente; luego racionalizando cada uno de
los quebrados parciales:
[Link]
se debe recordar que:
__ 3 __ 3 __
3
a b a2
Multiplicando numerador y denominador de la
fraccin por el Factor Racionalizante:
___ 3 ___ 3 ___ 3 ___
__
3
3
48 25 - 15 + 9
49 + 7 + 1
E =
(5 + 3)(7 - 1)
___ 3 ___ 3 ___ 3 ___ 3 __
3
E = 25 - 15 + 9
49 - 7 + 1
[Link]
TERCER CASO.- Cuando el denominador irracional
es un binomio o trinomio cuyos radicales son de tercer orden de la forma:
__
__
__
___
__
3
3
3
3
3
a b a2 ab + b2
__
__
3
2 -1
3 2 + 1
+
2-1
2+1
E =
+
__
__
3
3
2 -1
3 2 + 1
-
2-1
2+1
_______
5
______
__
10 . 33 + 34
Multiplicando numerador y denominador de la
fraccin por el F.R.:
______ 5 __
____ 5 ____ 5 ____ 5 __
5
14 10 000 + 3 000 + 900 + 270 + 81
E=
10 - 3
simplificando:
______ 5 __
____ 5 ____ 5 ____ 5 __
5
E = 2 10 000 + 3 000 + 900 + 270 + 81
CUARTO CASO.- Cuando el denominador es un
binomio o polinomio cuyos radicales tienen ndices
iguales pero mayores que 3, de las formas:
__ n __
n
1) a b
____ n _____ n ______ n _____
____
n
n
2)an - 1 an - 2b + an - 3b2 an - 4b3 + bn - 1
t.c
om
E =
___
___ N 4 ___
__
4
4
4
x3 + x2y + xy2 + y3
gs
po
.b
lo
F1
D
Solucin:
__
4
F.R. = x -
__
Multiplicando numerador y denominador de la
fracci por el F.R.:
__ 4 __
4
N x - y
E =
x-y
SP
)(
2.- Racionalizar:
En este caso, se debe recordar que:
__ n __ n ____ n _____ n _____
n
3 2
a - b an - 1 + an - 2b + an -____
b
IB
++ bn - 1 = a - b
.L
para todo valor de n.
y, que:
__ n __ n ____ n _____
n
a - b an - 1 - an - 2b +
______
103 . 3 + 102 . 32
+
simplificando:
__
__
3
3
__
2
1
+
2 + 1 + 3 2
E =
__
__
3
3
2 - 1 - 2 - 1
3
__
__ 3 __
3
3
2 2 +
E =
2 = - 2 + 2
-2
E=0
[Link]
Solucin:
___
5
F.R. = 104 +
[Link]
)(
para valores impares de n.
ademas:
__ n __ n ____ n _____
n
a - b an - 1 - an - 2b +
_____
3 2
an -____
b
n
++ bn - 1 )= a + b
)(
_____
3 2
an -____
b
3.- Racionalizar:
6
E =
__
__
4
2 + 2 - 2
Solucin:
Escribiendo el denominador como un binomio:
++ bn - 1 = a - b
6
E =
__
__
4
2 + 2 - 2
__
__
4
2 + 2 + 2
para valores pares de n.
Uno de los factores es el F.R.(factor racionalizado) del otro.
El F.R. es:
[Link]
Multiplicando numerador y denominador de la
fraccin por el factor racionalizante:
__
__
4
6 2 + 2 + 2
E =
__
__ 2
4
2 + 2
- 2
EJERCICIOS RESUELTOS
1.- Racionalizar:
[(
E =
___14 5 __
5
10 - 3
- 238 -
) (
]
)
L G E B R A
efectuando operaciones en el denominador:
__ 4 __
__ 4 __
6 2 + 2 + 2
6 2 + 2 + 2
E =
__
__ =
__
4 + 42 + 2 - 2
6 + 32
__ 4 __
__ 4 __
6 2 + 2 + 2
2 2 + 2 + 2
E =
=
__
__
3 2 + 2
2 + 2
__
Para racionalizar,el F.R. es (2 - 2 )
__ 4 __
4
2 2 + 2 2 - 8
E =
4-2
__ 4 __
4
E = 2 + 2 2 - 8
__
3
(x - 1) x - 1
E =
x-1
E=
Homogenizando los radicales:
6
t.c
.b
lo
F1
E =
__1
6
3 + 1
SP
D = 1 + y + y5
__
IB
Sumando y restando y2:
2
El F.R. es
( 6 3
.L
D =(1 + y + y ) + (y - y ) = (1 + y + y ) + y (y - 1)
= (1 + y + y2) + y2(y - 1)(y2 + y + 1)
= (y2 + y + 1)(y3 - y2 + 1)
__
3
Reemplazando y = x:
__
__
__
3
3
D = x2 + x + 1 x - x2 + 1
)(
sustituyendo en la expresin:
__
3
(x - 1) 1 + x - x2
E =
__ 3 __
__
3
3
x2 + x + 1 x - x2 + 1
-1
__
3 -1
E =
__
3
3 - 1
se vuelve a racionalizar:
__
El F.R. es:
)(
__
Simplificando:
__
En el denominador, hacemos x = y; se obtiene:
3
om
Solucin:
__
32
32
E =
__ 6 __ =
__ 6 __
6
6
33 + 32 32 ( 3 + 1)
gs
po
__
Solucin:
__
(x - 1) 1 + x - x2
E =
__
__
3
3
1 + x + x x2
3
__
x - 1
3
5.- Racionalizar: E =
__ 6 __
3 + 9
4.- Simplificar:
[Link]
__
[Link]
x - 1
( 6 32
__
__
3 + 1)
__
__
( 6 3 - 1) ( 39 + 33 + 1)
E =
3-1
simplificando:
__
__
__
6
3
3
(
3 - 1) ( 9 + 3 + 1)
E =
E =
__x - 13 __
3
x2 + x + 1
- 239 -
[Link]
el F.R. es
EJERCICIOS PROPUESTOS
__ ___
___
a) 7 + 6 - 21 - 14
___
__ ___
b) 7 + 21 - 6 - 14
___
__ ___
c) 7 + 14 - 6 - 21
___
__ ___
d) 7 + 14 + 6 - 21
__
___
___
e) 7 + 6 + 21 - 14
________
__
3 + 35
om
t.c
gs
po
.b
lo
x=
b) 210
d)150
e) 62
I =
__ 31__ 3 __ , da:
3
5 + 2 - 7
a) 70
______
__
1
______
2 + 1 -
__
2 + 1
3. Luego de racionalizar:
__
c) 2 + 1
7. Hallar el valor numrico de E = x2 + 2 para:
e)
c)
__ __
e) 3 - 2
2 + 5
_______
__
4 - 3
F1
3 - 5
b)
__
d) 2 - 1
IB
3 - 23
_______
__
d)
2 - 3
_______
__
__
b) 3 - 1
.L
a)
__
a) 3 + 1
_______
__
________
__
6. Hallar el equivalente simplificado de:
__
2 + 22
__
__
__
1 + 2 + 3 + 6
2. Expresar la suma 4 -15 +
como un solo radical.
b) 0,73
c) 2,42
__
__
e) 3 - 2
d) 0,42
SP
_______
___
a) 2,73
c) 140
a) 2
b) -2
__
d) 22
E) Ninguno
__
c) 2
8. Calcular el valor de:
_____
_____
a + x + a - x para x =
2ab
y = ;
_____
4. Simplificar:
M=
____________
__
6
+
2
3__
a) a
33 - 193
__
a) 3 - 5
__
b) 3 + 5
__
d) 33 - 5
__
__
e) 3 + 5
d) a + b
__
c) 3 3 + 5
_____
b2 + 1
a + x - a - x
b) b
_____
e) a + b
c) ab
9. Efectuar:
_____________
__
__
E = 202 + 126 +
3
- 240 -
____________
__
__
202 - 126
3
[Link]
__
2 + 22
f =
__
__
__
1 + 2 + 3 + 6
E =
__ 20 ___
___
7 + 6 + 14 + 21
[Link]
5. Hallar el valor de:
[Link]
1. Racionalizar:
L G E B R A
a) 1
__
b)22
__
c) 26
d) 2
__
__
e) 2(2 + 6 )
__
__ __
c) 1 + 7 + 3 - 5
__
__ __
d) 3 + 7 - 5 - 1
13. Simplificar:
______
__
__
__
a)3 + 2 + 5
__
__
__
b)3 - 2 + 5
__
__
__
c)3 + 2 - 5
__
__
__
d)3 - 2 - 5
__
2
_______
_______
_____
3x + 9x2 - 1
__
2
_______
______
______
2x + 4x2 - 1
c) x2
b) 2x
om
a) -x
t.c
e) 3x
gs
po
d) bx
__________________
____________
_______________
2
a
2
3
b - ab + + 4ab - 8a2b2 + a3b
4
____________
___
a2
ab + b2 - ab +
4
____________
___
a2
ab - b2 - ab -
4
____________
___
a2
ab + b2 - ab +
4
____________
___
a2
ab + b2 - 2ab +
4
____________
___
a2
ab + b2 + ab +
4
.b
lo
F1
1 __ ; b=
1 __ ; hallar:
14. Si: a =
2 - 3
2 + 3
SP
.L
IB
__
E = 7a2 + 11ab - 7b2 - 5b3
15. Despus de racionalizar el denominador ser:
c)
d)
e)
__ 3 __
_____
3
3
x + y - x + y
12. Racionalizar:
a) x + y + xy
b) x2 + y + xy2
c) x2y - xy2
d)3x2y + 3xy2
e) 3x2y - 3xy2
16. Hallar el denominador racionalizado:
__
__
2 (15 - 7 )
__
__ __
1 + 3 + 5 + 7
N
F =
__ 4 __
8
2 + 2 + 1
__
__
__
a) 3 + 7 + 5 - 1
a) 3
b) 4
__
__ __
b) 5 + 7 - 3 - 1
d) 2
e) 1
- 241 -
c) 7
[Link]
______
9x2 - 1 - 4x2 - 1
11. Transformar en radicales simples:
b)
______
5x2
+
______
______
__
__ __
6 (3 - 2 - 5 )
e)
2
a)
______
3x + 1 -
3x - 1 +
2x + 1 - 2x - 1
[Link]
__
2
E =
__ 6__
__
3 + 2 + 5
[Link]
__
__ __
e) 3 + 7 - 5 - 1
10. Racionalizar:
17. Sealar el producto de los trminos que aparecen luego de transformar la expresin a radicales simples:
____________________________________
__
__
__ ___ ___
___
V =21 + 38 + 65 + 67 + 24 +56 + 221
d) 3b
e) 2a
20. Simplificar y calcular la expresin:
1
-
e) Ninguno
1
-
2
+ 4ab
+ 4bc
c-a
+
____________
____
c + a + 4ca
m
a)
n
c) - m
om
n
b)
m
c) 0
t.c
n
d) -
m
gs
po
e) 1
F1
.b
lo
b) b + c
___
e) abc
- (z2 - a2)
m2 + n2
para: z =
2mn
b + c
d) abc
1
-
2
(z2 - a2)
a-b
b-c
____________
____________
V =
____ +
____
a) a + b
1
-
(z2 - a2) 2 + (z2 - a2) 2
E =
CLAVE DE RESPUESTAS
1) A
2) B
3) B
4) C
5) B
6) B
7) D
8) B
9) B
10) C
11) D
12) E
13) D
14) B
15) D
16) C
17) D
18) C
19) A
20) D
.L
IB
SP
19. Calcular:
________________________
_______
3
V = 9ab2 + (b2 + 24a2) b2 - 3a2
________________________
_______
3
+ 9ab2 - (b2 + 24a2) b2 - 3a2
- 242 -
[Link]
c) 342
18. Simplificar:
a + b
c) 3a
[Link]
d) 378
b) 314
b) 6b
[Link]
a) 42
a) 6a