0% menganggap dokumen ini bermanfaat (0 suara)
516 tayangan4 halaman

Panduan Lengkap Pidarta Bali

Dokumen ini menjelaskan tentang pidarta, yaitu seni berbicara dalam bahasa Bali yang mencakup struktur, jenis, dan teknik penyampaian. Terdapat beberapa elemen penting dalam pidarta seperti judul, pendahuluan, isi, dan penutup, serta berbagai jenis pidarta seperti pidarta dadakan dan pidarta sesuratan. Selain itu, dokumen ini juga membahas tentang pengolahan tema, penguasaan materi, bahasa, penampilan, dan amanat dalam pidarta.

Diunggah oleh

dewiena82
Hak Cipta
© © All Rights Reserved
Kami menangani hak cipta konten dengan serius. Jika Anda merasa konten ini milik Anda, ajukan klaim di sini.
Format Tersedia
Unduh sebagai DOCX, PDF, TXT atau baca online di Scribd
0% menganggap dokumen ini bermanfaat (0 suara)
516 tayangan4 halaman

Panduan Lengkap Pidarta Bali

Dokumen ini menjelaskan tentang pidarta, yaitu seni berbicara dalam bahasa Bali yang mencakup struktur, jenis, dan teknik penyampaian. Terdapat beberapa elemen penting dalam pidarta seperti judul, pendahuluan, isi, dan penutup, serta berbagai jenis pidarta seperti pidarta dadakan dan pidarta sesuratan. Selain itu, dokumen ini juga membahas tentang pengolahan tema, penguasaan materi, bahasa, penampilan, dan amanat dalam pidarta.

Diunggah oleh

dewiena82
Hak Cipta
© © All Rights Reserved
Kami menangani hak cipta konten dengan serius. Jika Anda merasa konten ini milik Anda, ajukan klaim di sini.
Format Tersedia
Unduh sebagai DOCX, PDF, TXT atau baca online di Scribd

Wirasan Pidarta

Pidarta inggih punika daging pikayunan sane kawedar ring sang sareng akeh mangda prasida
karesepin saha kalaksanayang ring kahuripan maparajana. Mapidarta inggih punika ngwedar daging
pikayunan ring sang sareng akeh, nganggen basa Bali alus.

Sang sane mapidarta kabaos orator (BI), ring basa Bali kawastanin pamidarta.

Wangun Pidarta

1. Murda (judul)

Patut kasurat manut topik utawi tema sane sampun kajantenang

2. Purwaka utawi pamahbah

Kawedar pinaka pendahuluan sane madaging:

 Matur suksma, majeng ring pangenter acara

 Pangastuti, ketah nganggen panganjali umat, Om Swastyastu

 Ngluhurang Pangayubagia, majeng ring Ida Sang Hyang Widhi Wasa

3. Daging pidarta

Daging pidarta kawedar manut tema pidarta sane sampun kajantenang

4. Pamuput pidarta

Pamuput pidarta, kirang langkung madaging:

 Pacutetan daging pidarta

 Nunas pangampura, mantuk ring salui kakiranganipun

 Pangastuti pamuput, ketah nganggen parama santih

Soroh Pidarta Manut Tata Cara Maktayang

1. Pidarta dadakan (impromtu)

Pidarta puniki sida mamargi riantukan sang sane pacang mapidarta punika nadaksara kasudi
mapidarta.

2. Pidarta tutur/memoriter (pidarta lisan)

Pidarta sane sampun kapripdabang langkungan, tur rikala pacang mapidarta sang sane mapidarta
nenten nganggen teks sane kawacen. Pidarta puniki sujatin nyane sampun karencanayang, sampun
madue teks, raris teks punika kaapalang. Rikala mapidarta, sang mapidarta nenten ngwacen miwah
nenten makta teks.

3. Pidarta sesuratan/manuskrip (pidarta nganggen teks)


Pidarta sane nagnggen naskah utawi teks, rikala mapidartararis kawacen teks sane sampun
kasayagayang.

4. Pidarta arda tutur/ekstempore (pidarta nganggen ringkesan)

Pidarta sane kabaktayang nganggen ringkesan. Teks pidarta kakaryanin sane ringkes utawi bantang-
bantang bebaosan manten sane kasurat. Raris rikala mapidarta, teks punika kawacen sakewanten
dikembangkan malih rikala mapidarta.

Tetikesan Pidarta

1. Wicara

Inggih punika ngenenin indik topik utawi unteng daging pidarta, sane prasida nudut kayun para
pamirsa

2. Wiraga

Inggih punika semita, raras, agem utawi bahasa tubuh sang sane mapidarta

3. Wirama

Inggih punika tata suara sane mapaiketan ring suara/vocal miwah intonasi sane anut ring punggelan
lengkara mangda kapireng lengut

4. Wirasa

Inggih punika rasa penghayatan ri tatkala mapidarta mangda daging pidarta punika prasida nuke
pikayunan sang sane mirengang.

Yening sang mapidarta (orator) prasida nunggilang makapapat tetikesan punika pacang metu W
kaping lima, inggih punika Wibawa. Wibawa puniki kaptiang pisan gumanti prasida ngledangin kayun
sang miarsayang.

Luir Bebaosan Bali

Baca Juga: Pidato Bahasa Bali - Bali Pulau Seribu Pura

Wenten makudang-kudang bebaosan sane masaih ring pidarta, minakadi:

1. Dharma wecana

Bebaosan midartayang indik ajahan agama manut tatwa agama sane pastika.

2. Sembrama wacana

Bebaosan mapidarta sane kawedar pinaka panyangra (kata sambutan) sajeroning upacara
adat/agama.

3. Atur piuning (laporan panitia)


Inggih punika bebaosan manggala karya nguningayang saluir pidabdab ring acara sane
kalaksanayang.

4. Dharma suaka

Inggih punika bebaosan sane madaging pasuakan, pangapti, miwah pinunas makadi nunas dukungan
suara ring pemilu/pilkada.

5. Pakeling

Inggih punika atur piuning pinaka pasobyahan utawi pengumuman sane lumrah kapireng ring pura-
pura ri kala wenten patirtan.

Sajaba punika, wenten taler istilah mabaos Bali tiosan, minakadi :

1. Dharmatula (diskusi): bebaosan mbligbagang indik ajahan dharma/agama sajeroning acara


sarasehan sane mabasa bali

2. Widiatula (diskusi): bebaosan mabasa Bali, sane mligbagang pangweruhan (sajaba ajahan
agama)

3. Simakrama: patemon anake madarma suaka

4. Saur-pitaken: bebaosan tanya jawab ring paruman

5. Dharmasanti: bebaosan indik kautaman ajaran dharma ri kala nyanggra rahinan jagat
minakadi Nyepi, miwah Galungan lan Kuningan

Panureksan Pidarta

1. Pengolahan tema

Pidarta sane kawedar nenten dados lempas ring tema sane kajantenang. Iriki taler katureksa indik
kapatutan format teks pidartanne.

2. Penguasaan materi

Sane katureksa iriki indik antarnyane bebaosan saking pengawit rauh ka pamuput, taler indik
kapatutan pangwesan materi sane kawedar.

3. Bahasa

Sane rumasuk panureksan bahasa:

 Suara (vokal)

 Kapatutan ucapan (lafal)

 Pilihan kruna (diksi)

 Kalengutan wirama (lagu ucapan)

 Panggelan (jeda/intonasi)

 Anggah-ungguh basa Bali


4. Penampilan

Sane katureksa ring penampilan minakadi iraga (bahasa tubuh), wirasa (penghayatan), semita
(mimik/raut wajah), leliat (pandangan), miwah busana (pakaian adat madia).

5. Amanat

Amanat utawi pesan inggih punika tetuek daging pidarta sane meled kanggen piteket sane mawiguna
ring sang mirengang.

Sumber : Alvianita Damayanti

Anda mungkin juga menyukai