Nhật Bản chuẩn bị khởi động lại nhà máy điện hạt nhân lớn nhất thế giới trong nỗi bất an của người dân

Với cuộc bỏ phiếu cấp địa phương vào hôm 22/12, Nhật Bản đã thực hiện bước cuối cùng để cho phép nhà máy điện hạt nhân lớn nhất thế giới hoạt động trở lại, theo Reuters.

Đây là một cột mốc quan trọng trong quá trình quốc gia này quay trở lại với năng lượng hạt nhân, gần 15 năm sau thảm họa Fukushima.

Nhà máy Kashiwazaki-Kariwa, nằm cách Tokyo khoảng 220 km về phía tây bắc, là một trong 54 lò phản ứng bị đóng cửa sau trận động đất và sóng thần kinh hoàng tàn phá nhà máy Fukushima Daiichi, thảm họa hạt nhân tồi tệ nhất kể từ Chernobyl.

Kể từ đó, Nhật Bản đã khởi động lại 14 trong số 33 nhà máy còn hoạt động được, trong nỗ lực giảm dần sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu.

Kashiwazaki-Kariwa sẽ là nhà máy đầu tiên do Tokyo Electric Power Co (TEPCO) vận hành. TEPCO từng điều hành nhà máy Fukushima.

Hôm 22/12, Hội đồng tỉnh Niigata đã thông qua cuộc bỏ phiếu tín nhiệm đối với Thống đốc Hideyo Hanazumi - người vốn đã ủng hộ việc tái khởi động nhà máy vào tháng trước. Động thái này về mặt thực tế đã dọn đường cho nhà máy bắt đầu hoạt động trở lại.

Phát biểu với báo giới sau cuộc bỏ phiếu, ông Hanazumi khẳng định: "Đây là một cột mốc quan trọng, nhưng chưa phải là điểm dừng cuối cùng. Việc đảm bảo an toàn cho người dân Niigata là một tiến trình không có hồi kết."

Dù các nghị sĩ đã bỏ phiếu ủng hộ ông Hanazumi, phiên họp hội đồng cuối cùng trong năm nay vẫn phơi bày sự chia rẽ sâu sắc trong cộng đồng về việc tái khởi động nhà máy, bất chấp những hứa hẹn về việc làm mới và khả năng giảm giá điện.

"Đây chẳng qua là một sự dàn xếp chính trị mà không hề đếm xỉa đến nguyện vọng của người dân Niigata," một nghị sĩ phản đối việc tái khởi động phát biểu trước các đồng nghiệp ngay trước khi cuộc bỏ phiếu bắt đầu.

Bên ngoài, khoảng 300 người biểu tình đứng dưới trời giá rét, tay cầm biểu ngữ với các dòng chữ: "Không điện hạt nhân", "Chúng tôi phản đối tái khởi động Kashiwazaki-Kariwa" và "Ủng hộ Fukushima".

"Tôi thực sự phẫn nộ từ tận đáy lòng," ông Kenichiro Ishiyama, một người biểu tình 77 tuổi đến từ thành phố Niigata, chia sẻ với Reuters sau cuộc bỏ phiếu.

"Nếu có bất kỳ sự cố nào xảy ra tại nhà máy, chúng tôi mới là những người phải gánh chịu hậu quả."

Theo đài truyền hình công cộng NHK, TEPCO đang cân nhắc việc kích hoạt lại lò phản ứng đầu tiên trong số bảy lò tại nhà máy vào ngày 20/1/2026.

Với tổng công suất lên tới 8,2 GW, Kashiwazaki-Kariwa đủ khả năng cung cấp điện cho hàng triệu hộ gia đình.

Theo kế hoạch tái khởi động đang chờ thực hiện, một tổ máy công suất 1,36 GW sẽ đi vào hoạt động trong năm tới, và một tổ máy khác cùng công suất sẽ bắt đầu vận hành vào khoảng năm 2030.

"Chúng tôi cam kết mạnh mẽ rằng sẽ không bao giờ để xảy ra một tai nạn tương tự và đảm bảo người dân Niigata không phải trải qua bất kỳ điều gì tương tự như vậy một lần nữa," người phát ngôn của TEPCO, ông Masakatsu Takata, khẳng định.

Tuy nhiên, ông Takata từ chối bình luận về thời điểm cụ thể.

Kết thúc phiên giao dịch chiều tại Tokyo, cổ phiếu TEPCO tăng 2%, cao hơn mức tăng 1,8% của chỉ số Nikkei toàn thị trường.

Người dân vẫn còn lo ngại

Đầu năm nay, TEPCO đã cam kết đầu tư 100 tỷ yên cho tỉnh này trong 10 năm tới nhằm tìm kiếm sự ủng hộ của người dân Niigata.

Nhưng nhiều người dân địa phương vẫn còn lo ngại.

Một cuộc khảo sát do tỉnh công bố vào tháng 10 cho thấy 60% cư dân không nghĩ rằng các điều kiện để khởi động lại đã được đáp ứng.

Gần 70% lo ngại về việc TEPCO vận hành nhà máy.

Bà Ayako Oga, 52 tuổi, đã định cư tại Niigata sau khi sơ tán khỏi khu vực gần nhà máy Fukushima vào năm 2011 cùng với 160.000 người khác.

Ngôi nhà cũ của bà nằm trong khu vực cấm bán kính 20 km do nhiễm phóng xạ.

Người nông dân kiêm nhà hoạt động chống hạt nhân này hiện đã tham gia các cuộc biểu tình chống lại điều mà bà coi là mối đe dọa mới ngay trước cửa nhà mình.

"Chúng tôi hiểu rõ nguy cơ của một tai nạn hạt nhân và không thể xem nhẹ nó," bà Oga nói, đồng thời cho biết thêm rằng bà vẫn đang phải vật lộn với các triệu chứng giống như hội chứng rối loạn căng thẳng sau chấn thương thảm họa xảy ra ở Fukushima.

Ngay cả Thống đốc Niigata Hideyo Hanazumi, người đã ủng hộ việc khởi động lại nhà máy điện hạt nhân vào tháng trước, cũng hy vọng rằng Nhật Bản cuối cùng sẽ có thể giảm bớt sự phụ thuộc vào năng lượng hạt nhân.

Ông nói: "Tôi muốn thấy một kỷ nguyên mà chúng ta không phải dựa vào các nguồn năng lượng gây ra lo ngại."

Tăng cường an ninh năng lượng

Cuộc bỏ phiếu hôm 22/12 được xem là rào cản cuối cùng trước khi TEPCO tái khởi động lò phản ứng đầu tiên.

Theo ước tính từ Bộ Thương mại Nhật Bản, chỉ riêng lò phản ứng này đã có thể giúp tăng thêm 2% cho nguồn cung cấp điện cho khu vực Tokyo.

Thủ tướng Sanae Takaichi, người nhậm chức cách đây hai tháng, đã ủng hộ việc khởi động lại các nhà máy điện hạt nhân để tăng cường an ninh năng lượng và đối phó với chi phí nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch, chiếm từ 60% đến 70% sản lượng điện của Nhật Bản.

Năm ngoái, Nhật Bản đã chi 10,7 ngàn tỷ yên (68 tỷ đô la) cho khí đốt tự nhiên hóa lỏng và than đá nhập khẩu, chiếm một phần mười tổng chi phí nhập khẩu.

Mặc dù dân số đang giảm, Nhật Bản dự kiến nhu cầu năng lượng sẽ tăng trong thập kỷ tới do sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI) tiêu thụ nhiều điện năng.

Để đáp ứng những nhu cầu đó và các cam kết khử carbon, nước này đã đặt mục tiêu tăng gấp đôi tỷ lệ điện hạt nhân trong cơ cấu sản lượng điện lên 20% vào năm 2040.

Joshua Ngu, phó chủ tịch khu vực châu Á Thái Bình Dương tại công ty tư vấn Wood Mackenzie, cho biết việc công chúng chấp nhận sự khởi động lại nhà máy Kashiwazaki-Kariwa sẽ là "một cột mốc quan trọng" hướng tới việc đạt được những mục tiêu đó.

Vào tháng Bảy, Kansai Electric Power, công ty vận hành điện hạt nhân hàng đầu Nhật Bản, cho biết họ sẽ bắt đầu tiến hành khảo sát cho một lò phản ứng ở miền tây Nhật Bản, lò phản ứng mới đầu tiên kể từ thảm họa Fukushima.

Nhưng đối với bà Oga, người sẽ tham gia các cuộc biểu tình bên ngoài hội đồng lập pháp Niigata khi các nhà lập pháp bỏ phiếu vào hôm 22/12, sự hồi sinh của năng lượng hạt nhân là một lời nhắc nhở đáng sợ về những rủi ro tiềm tàng.

"Mỗi bản tin cập nhật về việc khởi động lại giống như làm sống lại nỗi sợ hãi," bà nói.