Unit 01
UNIT
o;a;
;Skÿ
a .ekSug fyda kshduk j,g t<öug fkdyels kuq;a m%udKd;aul yd .=Kd;aul jYfhka m%ldY l<
yels oE o;a; fõ'
o;a; j¾.SlrKh
m%udKd;aul o;a; .=Kd;aul o;a;
− ixLHd;aulj bÈßm;a lrk − ixLHd;aulj bÈßm;a l< fkdyels
− ,laIK −
o .Ks; l¾u isÿ l< yels ùu' mqoa.,fhl=f.a fi!LHh ;;ajh"
o wkq ms,sfj,g ielish yels' hul yevh fyda meyeh wd§ foa'
o ixLHd úoHd;aulj ielish iy
ksrEmKh lsÍug yelsùu'
ict
o;a; Ôjk pl%h
o;a;
ks¾udKh
wNdú; o;a; o;a;
bj;a lsÍu l<ukdlrKh
uyd o;a; (Big Data)
idïm%odhsl o;a; iuqod l<ukdlrK moaO;s j,ska
jHq fkdjk o;a; tl;=jla uyd o;a; fõ'
iudc cd, (Facebook) yryd ckkh jk o;a;
• uyd o;a; yeisrùfï § .eg¨
−
− o;a; .nvd lsÍu wmyiq ùu
− o;a; úYaf,aIKh wmyiq ùu
− o;a; hdj;ald,Sk lsÍu wmyiq ùu
1|Page
o;a;
1) w;ahqre l%uh 2) iajhxl%Sh l%uh
− ld,h úYd, jYfhka jeh ùu − ld,h jYfhka jeh ùu
− jeä msßjehla oeÍug isÿùu − msßjehla oeÍug isÿùu
− ,nd .kakd f;dr;=re ms<sn| − ,nd .kakd f;dr;=re ms<sn|
úYajdihla fkdue;s ùu úYajdihla
f;dr;=re
,nkakdg meyeÈ,s w¾:hla ,nd .; yels jk mßÈ l%udkql+,j ilia lrkq ,enQ oE f;dr;=re f,i
y÷kajhs'
o;a; f;dr;=re j,g m;a lr,Sfï l%shdj,sh
o;a; ieliSu f;dr;=re
ákd f;dr;=re j, ,laIK
(Relevance
(Timeliness)
(Accuracy)
(Completeness)
(Understandability)
• f;dr;=rla l%shdj,shl m%;sodkhla jk w;r tu f;dr;=r fjk;a l%shdj,shla i|yd o;a;hla f,i
wdodkh úh yel'
f;dr;=re ms<sn| iaj¾Kuh kHdh Golden rule of information)
− ld,h YqkHhg 0 wdikak jk úg f;dr;=rl jákdlu
Wmßu jk w;r ld,h .; u iu. tys jákdlu l%ufhka wvq ù tajd
o;a; njg m;afõ'
− hï f;dr;=rl Wmßu jákdlu r|d mj;skafka tu f;dr;=re ,nd
.kakd fudfydf;a§h'
2|Page
mß.Kl cd, iy wka;¾cd, ìysùu
• WWW
• (computer
network)
(mobile communication) (mobile computing)
❖
❖
j,dl=¿ mß.Kkh (CLOUD COMPUTING)
wka;¾cd,h fyda fjk;a cd,hla j,dl=<la fjhs'fuu j,dl=<la [Link] fhÿï fj; m%fõY ùu tajd
úkHdi.; lsÍu iy m%fõYh i|yd myiqlï imhhs'
Email)
j<dl= ixl,amh [Link] bgqflfrk m%Odk fiajd
IaaS / ස ේවාවක් සෙ PaaS / පසුබිම් ස ේවාවක් සෙ SaaS / ස ේවාවක් සෙ මෘදුකාාංග
යටිතෙ පහසුකම්
• • •
• • • CRM
• • •
•
•
3|Page
mß.Kl moaO;shl uQ,sl ixrpl iy j¾.SlrKh
1) oDvdx.
mß.Klhg iïnkaO mshú weig fmfkk fN!;slj w;ska iam¾Y l< yels ish¨ fldgia oDvdx.
a. wdodk Wml%u (input devices)
• h;=re mqjrej (keyboard)
• uQislh
• fjí leurdj
• ge%la fnda,a
• M CR OCR
BCR
b. m%;sodk Wml%u (output devices)
• mß.Kl ;srh visual display unit)
• iamSlrh
• m%skag¾
• fm%dfccfgd¾
c.
• (CPU)
(processor)
• (GPU)
d.
➢ cache memory)
CPU
(RAM)
hard disk
e.
hub , switch , (NIC)
4|Page
2) uDÿldx.
mß.Kl NdIdjla [Link] úúO ld¾hhka i|yd ,ndfok Wmfoia ud,djka uDÿldx. kñka ye¢kafõ
➢
➢
a. moaO;s uDÿldx.
(user)
• fufyhqï moaO;s uDÿldx. Windows, Linux, Mac OS
• NdId mßj¾;l jevigyka Virus Guard, Device drivers
• Wmldrl uDÿldx. Compiler, Interpreter
b. fhÿï uDÿldx.
joka ieliqï uDÿldx.(Microsoft word) Microsoft exel)
c. ( free & open source software / FOSS)
(source code)
− Linux
− Open office
d. n,m;% iys; uDÿldx. (License software)
uqo,a [Link] Ndú;d lsÍfï ysñlula ,nd .;
hq;= fõ'
− Microsoft Office
− Kasperskey
3) ia:srdx.
oDvdx. ;=<g ia:srj we;=<;a lr we;s uDÿldx. fõ' mGk ud;% u;lh (ROM) ;=, mj;sk
BIOS uDÿldx.h ia:[Link]
4) x.
mß.Klh iy iïnkaO jk udkj mqoa.,hka Ôjdx.
• Programmer
• Project manager
5|Page
o;a; ieliqï Ôjk pl%h
o;a; o;a; j,x.= o;a; wdodkh
/ia lsÍu
wdphkh m%;sodkh o;a; ieliSu
1) o;a; /ialÍ
s u
1& yia;uh o;a; 2& w¾O iajhxl%Sh$iajhxl%Sh
/ialsÍu o;a; /ialsÍu
− iïuqL idlÉPd − pqïnl ;Sk;a wkq,laIK lshjkh (MICR)
− mj;akd fmd;am;a Ndú;fhka − m%ldY i,l=Kq lshjkh (OMR)
− ksÍlaIKh − m%ldY wkq,laIK lshjkh (OCR)
− m%Yakdj,s ,nd§u − (magnetic strip readers)
− ixfõol
2) o;a; j,x.= lsÍfï l%u j,x.=;d mÍlaIdj
• j,x.=;d mÍlaIdj lsÍug Ndú;d lrk l%ufõohka lsysmhla mj;S
1& j¾. mÍlaIdj (Type check )
kshñ; o;a; ud¾.fhkau o;a; mj;So hkak
2& we;s nj$;;H;d mÍlaIdj (Presence check)
w;HdjYH o;a; mj;So hkak
3& mrdi mÍlaIdj (Range check )
kshñ; mrdih ;=< msysgkafka o hkak
3) o;a; wdodk wdldr
• (DIRECT & REMOTE INPUT METHODS)
• (ONLINE & OFFLINE INPUT METHODS)
iDcq wdldr
mßYS,lhkaf.a iDcq ueÈy;aùï jefvka f;drj o;a; wdodkh fï kñka ye¢kafõ OMR
OCR jeks Wmdx. Ndú;d lrhs
6|Page
ÿria: wdldrh
ud¾..; o;a; wdodkh
wka;¾cd,h iy iïnkaOj fjí mdol mß.Kl uDÿ[Link] Wmfhda.S lrf.k
o;a; wdodkh lsÍuhs
ud¾. wm.; o;a; wdodkh
ldKav jYfhka ksYaÑ; ld, mßÉfþohlg miqj úúO wjia:dj,§ o;a; wdodkh
4) o;a; ieliSfï l%u
1& ldKav o;a; ieliSu 2& ;;ald,Sk o;a; ieliSu
hï ld, mrdihlg wkqj o;a; o;a; we;=,;a lrk wjia:dfõ§u tu
f;dr;=re njg m;alr,Su ldKav o;a; Wmfhda.S lrf.k ieliSfï
o;a; ieliSuhs l%shdj,sh isÿ lsÍuhs
−
− −
−
(CAM)
5)
6) o;a; wdpdhk Wml%u
• ia:dkh wdphkh iy ÿria: wdphkh
• fláld,Sk wdphkh iy È.=ld,Sk wdphkh
úúO lafIa;% ;=< ICT Ndú;hka
➢ computer based learning (CBL) -
➢ Computer aided learning (CAL) - [Link]ï lghq;= fjkqfjka
mß.Kl wdOdrlhla f,i Ndú;d lsÍu
➢ simulators -
7|Page
➢ E – learning -
➢ (SMART BOARD)
(MULTI MEDIA)
➢ (SELF LEARNING)
➢
➢
➢
➢ ECG , ULTRASOUND & CT SCAN
➢ RFID
➢ ATM
➢ (GRAPHIC)
➢
➢ CAD
➢ CASE tools
➢
➢
8|Page
➢
ICT
➢ CCTV , GPS
•
•
mßYS,lhd rjgd Tjqkf
a .a mßYS,l kdu iy uqrmo jeks úoHq;a .sKï
q j, f;dr;=re
jxpkslj ,nd .ekSfï iudc bxðfkare m%ydr
•
•
• (UPDATING)
•
•
9|Page
• fm!oa.,sl;ajh (Privacy)
• uDÿldx. fld,a,lEu Piracy)
n,m;% iys; uDÿ[Link] wkjirfhka msgm;a lsÍu
• rpkd fp!r;ajh (plagiarism)
lsih
s ï mqoa.,fhl=f.a woyia is;=ú fyda l%shdjla tys uq,a whs;slref.a f;dr;=re
igyka fkdlr ;ukaf.a f,i bÈßm;a lsÍu
• nqoaêuh foam,
lsih
s ï mqoa.,fhl=f.a fjkqfjka tu mqoa.,hdg ysñ
kS;shdkql+, whs;sh
nqoaêuh foam< wdrlaId lr .ekSug [Link] l< yels l%shdud¾. "
− m%ldYk ysñlu ,nd .ekSu
− n,m;% ,nd .ekSu
• m%ldYk ysñlu copyright)
nqoaêuh foam, j,g we;s whs;sh
▪
▪ Encryption)
▪ (digital signature)
• Tele commuting (fg,[Link]&
ld¾hd,h lghq;= ÿria:j ikaksfõokh
• Video conferencing (ùäfhda ixjdo&
mqoa.,hka fofokl= fyda jeä msßila ÿria:j cd,hla yryd isÿlrk Y%jH oDYH ixjdo
• E-Commerce (úoHq;a jdKscH&
wka;¾cd,h yryd NdKav úlsŒu iy ñ, § .ekSfï l%shdj,sh
• E- Government (úoHq;a rdcH&
rdcH úiska wka;¾cd,h yryd uyck;djg fiajd ,nd§u
• E-education
wOHdmksl lghq;= fjkqfjka ´kEu úoHq;a udOHhla Ndú;d lsÍu
10 | P a g e