Nowe pokolenie europejskich gospodarstw rolnych
Wymiana pokoleń ma zasadnicze znaczenie dla bezpieczeństwa żywnościowego, zrównoważonego rozwoju, konkurencyjności i witalności obszarów wiejskich w Europie. Pomaga chronić zdolność Europy do produkcji żywności, utrzymania innowacji i utrzymania życia na obszarach wiejskich.
Bez młodych rolników Europa może stracić nie tylko umiejętności i innowacje, ale także zdolność do zapewnienia stabilnych dostaw żywności i utrzymania rozwoju społeczności wiejskich.
Młodzi rolnicy napotykają dziś kilka barier wejścia na rynek:
- Dostęp do ziemi jest nadal trudny i kosztowny.
- Dostęp do kredytów jest ograniczony i złożony.
- Umiejętności i wiedza biznesowa są kluczowe i wymagają dalszego rozwoju.
- Usługi i infrastruktura na obszarach wiejskich są często ograniczone.
- Systemy spadkowe i emerytalne mogą opóźnić przeniesienie gospodarstwa.
Do 2040 r. Europa zamierza podwoić odsetek młodych i nowych rolników, zapewniając, aby rolnictwo pozostało innowacyjne, konkurencyjne i odporne.
Chodzi o zapewnienie żywności obywatelom europejskim, wspieranie dobrze prosperujących gospodarek i społeczności wiejskich oraz umożliwienie nowemu pokoleniu budowania zrównoważonej, nowoczesnej i odpornej przyszłości rolnictwa.
Strategia UE: pomoc młodym rolnikom w zakorzenieniu się
W strategii na rzecz odnowy pokoleniowej w rolnictwie określono kompleksowe ramy polityki, aby uczynić rolnictwo bardziej dostępnym, konkurencyjnym i dostosowanym do przyszłych wyzwań.
Opiera się on na reformach w ramach wspólnej polityki rolnej (WPR) i wniosku dotyczącym WPR na lata 2028–2034, łącząc się jednocześnie z nowymi krajowymi i regionalnymi planami partnerstwa oraz szerszymi reformami unijnymi i krajowymi.
To zintegrowane podejście pomaga państwom członkowskim koordynować środki w ramach polityki rolnej, wiejskiej, społecznej, fiskalnej i innowacyjnej, zapewniając, aby młodzi i nowi rolnicy otrzymywali spójne, długoterminowe wsparcie.
Strategia koncentruje się na różnych aspektach, w których działania mogą mieć największy wpływ. Zapewnia skoordynowaną reakcję na szczeblu unijnym i krajowym, łącząc wsparcie finansowe, sprawiedliwsze rynki gruntów, szkolenia i reformy promujące terminową sukcesję gospodarstw rolnych i odpowiednie bezpieczeństwo emerytalne dla rolników przechodzących na emeryturę.
Rozpoczęcie: Ułatwienie rozpoczęcia i utrzymania działalności rolniczej
Nowe podmioty skorzystają z jaśniejszego, prostszego i lepiej ukierunkowanego wsparcia:
- Pakiet startowy dla młodych rolników będzie stanowił pojedynczy punkt kontaktowy na szczeblu krajowym, łączący finansowanie, szkolenia i usługi doradcze.
- Pomoc na rozpoczęcie działalności i dotacje inwestycyjne będą wspierać zakładanie i modernizację gospodarstw rolnych po raz pierwszy.
- Instrumenty finansowe i pożyczki wspierane przez EBI sprawią, że kredyty staną się bardziej przystępne cenowo i dostępne.
- Wyższe współfinansowanie UE (do 85 %) zmniejszy krajowe obciążenie związane ze wsparciem inwestycji na rzecz młodzieży.
- Korzystne środki podatkowe i prawne w ramach krajowych ułatwią zakładanie przedsiębiorstw i dziedziczenie.
- Wsparcie mentorskie i doradcze pomoże młodym rolnikom w planowaniu rentownych i odpornych przedsiębiorstw.
Co najmniej 6 % wyodrębnionych wydatków rolnych w ramach przyszłych planów krajowych ma zostać przeznaczonych na wymianę pokoleń.
Dowiedz się więcej o dostępnych programach, które pomagają młodym ludziom dostać się do rolnictwa i pozostać w nim. Komisja we współpracy z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym zapewnia doradztwo i analizy w zakresie instrumentów finansowych objętych zarządzaniem dzielonym UE.
Posiadanie: Uczciwy dostęp do ziemi i sukcesji gospodarstw rolnych
Dostęp do gruntów pozostaje jedną z największych barier dla nowych podmiotów. Strategia promuje sprawiedliwsze, bardziej przejrzyste rynki gruntów i wcześniejsze transfery gospodarstw rolnych poprzez:
- Zachęcanie do prowadzenia krajowej polityki gruntowej, która zapobiega spekulacji i wspiera dostęp młodych rolników.
- Utworzenie Europejskiego Obserwatorium Gruntów w celu zwiększenia przejrzystości w zakresie użytkowania gruntów, własności i cen.
- Wspieranie systemów dziedziczenia i emerytur, które umożliwiają starszym rolnikom przejście na emeryturę z godnością i bezpieczeństwem finansowym oraz przeniesienie gospodarstw.
- Priorytetowe traktowanie gruntów publicznych i komunalnych dla młodych rolników i nowych podmiotów.
- Włączenie reform dotyczących dziedziczenia, emerytur i gruntów do europejskiego semestru w celu zwiększenia spójności między działaniami krajowymi i unijnymi.
Środki te usprawnią przekazywanie gospodarstw rolnych i zapewnią, że grunty pozostaną w rękach rolników aktywnych zawodowo.
Szkolenie: Budowanie umiejętności i zdolności innowacyjnych
Wymiana pokoleń zależy od wiedzy, technologii i współpracy. Strategia wspiera:
- Dostosowane do potrzeb szkolenia i uczenie się przez całe życie poprzez usługi doradcze oraz systemy wiedzy i innowacji w dziedzinie rolnictwa (AKIS).
- Program „Erasmus” dla młodych przedsiębiorców w celu wymiany doświadczeń między nowymi i uznanymi rolnikami.
- Platforma „Kobiety w rolnictwie” mająca na celu promowanie równych szans i mentoringu.
- Powiązania z programem „Horyzont Europa” i proponowanym Europejskim Funduszem Konkurencyjności w celu pobudzenia badań naukowych, innowacji i finansowania przedsiębiorstw typu start-up.
- Programy, które wzmacniają umiejętności cyfrowe i finansowe oraz dostęp do sieci innowacji.
Środki te umożliwią następnemu pokoleniu modernizację, dywersyfikację i innowacje, przekształcając pomysły w trwały sukces.
- Bruksela, Belgia
Życie: Uczynienie życia na wsi atrakcyjnym i równym
Odnowa rolnictwa wymaga dynamicznych społeczności wiejskich. W strategii promuje się:
- Inwestycje w infrastrukturę i usługi na obszarach wiejskich, takie jak opieka nad dziećmi, opieka zdrowotna, transport i łączność szerokopasmowa.
- Dywersyfikacja działalności gospodarczej poprzez agroturystykę, biogospodarkę i projekty dotyczące energii odnawialnej.
- Usługi pomocy humanitarnej, które pomagają rolnikom zrównoważyć pracę, rodzinę i szkolenia.
- Inicjatywy takie jak ambasadorzy młodzieży wiejskiej mające na celu inspirowanie młodych ludzi i wzmacnianie tożsamości wiejskiej.
Dzięki poprawie poziomu życia i możliwości działania te sprawiają, że obszary wiejskie stają się miejscami, w których młodzi ludzie chcą pozostać i budować swoją przyszłość.
Współpraca: Zapewnienie trwałych zmian
Długoterminowe odnowienie wymaga wspólnego zaangażowania na szczeblu unijnym, krajowym i regionalnym:
- Każde państwo członkowskie przygotuje kompleksową strategię wymiany pokoleń w ramach krajowego i regionalnego planu partnerstwa.
- Plany te określą bariery wejścia, określą środki wsparcia i wyznaczą konkretne cele krajowe dla młodych rolników.
- Komisja Europejska będzie monitorować postępy, przedstawiać zalecenia dotyczące WPR i wykorzystywać europejski semestr do wzmocnienia reform, w szczególności w zakresie gruntów i emerytur.
- Państwa członkowskie będą regularnie składać sprawozdania na temat wyników i w razie potrzeby dostosowywać się, aby dotrzymać kroku wspólnym celom Europy.
Te skoordynowane ramy zapewnią rozliczalność, spójność i ciągłość, przekształcając ambicje polityczne w praktyczne wsparcie dla następnego pokolenia rolników w Europie.
Kształtowanie europejskiej młodzieży i społeczności rolniczej
Wymiana pokoleń stała się jednym z głównych priorytetów strategicznego dialogu na temat przyszłości rolnictwa, w ramach którego rolnicy, państwa członkowskie, instytucje UE i organizacje młodzieżowe uzgodniły, że należy pilnie podjąć działania.
Strategię opracowano w drodze szeroko zakrojonych konsultacji, ze szczególnym uwzględnieniem młodych rolników i młodzieży wiejskiej. Dzięki zorganizowanemu i specjalnemu dialogowi na temat polityki młodzieżowej ich doświadczenia i pomysły bezpośrednio wpłynęły na działania UE, zapewniając, aby następne pokolenie było nie tylko wspierane, ale również aktywnie zaangażowane w kształtowanie przyszłości europejskiego rolnictwa.
Druga edycja dialogu na temat polityki młodzieżowej odbyła się w środę 7 maja 2025 r. Wydarzenie to stanowiło dla młodych ludzi kolejną platformę współpracy z komisarzem Christophe'em Hansenem.
Uczestnicy zajęli się wyzwaniami związanymi z wymianą pokoleń, ze szczególnym uwzględnieniem dostępu do gruntów i finansowania.
Wymiana pokoleń a przyszłość wspólnej polityki rolnej12 marca 2026 r.
Zielony Tydzień w Berlinie: nacisk na wymianę pokoleniową w rolnictwie22 stycznia 2026 r.
Wymiana pokoleń: kluczowe dla przyszłości rolnictwa w Europie21 października 2025 r.
Opowiedz swoją historię
Dowiedz się, jak młodzi rolnicy, przedsiębiorcy wiejscy i liderzy społeczności w całej Europie zmieniają rolnictwo i rewitalizują obszary wiejskie. Te historie podkreślają ich innowacyjność, determinację i pozytywne zmiany, które wnoszą do swoich społeczności.
Poznaj Michele Russo, młodego rolnika regenerującego ziemię poprzez agroekologię na wewnętrznej Sycylii: „Rolnictwo to dialog z tym miejscem”.
Od małej wioski w słoweńskim Prealps po serce Brukseli, Anja Fortuna poświęciła swoją karierę, aby zapewnić młodym ludziom na obszarach wiejskich głos w kształtowaniu polityki europejskiej.
Poznajcie Ivana Lauca, 29-letniego innowatora z Osijek w Chorwacji i siłę napędową Reducos Software j.d.o.o., firmy przekształcającej lokalne systemy żywnościowe za pomocą technologii.
Dokumenty
Komunikacja: Strategia wymiany pokoleń w rolnictwie
Dokument roboczy służb Komisji – Konsultacje z zainteresowanymi stronami – sprawozdanie zbiorcze
Krótka analiza nr 10: Młodzi rolnicy w rolnictwie UE (PDF)
Ocena strategii wymiany pokoleń w państwach członkowskich UE
Komunikat prasowy: Komisja proponuje środki wspierające wymianę pokoleniową w rolnictwie w celu zabezpieczenia żywności, rolnictwa i przyszłości obszarów wiejskich w Europie